Remember, remember the fifth of november. Gunpowder, treason and plot.
Hoxe é 5 de novembro e hoxe se celebra o 404 aniversario do "gunpowder plot" ou conspiración da pólvora.
Ben, poñámonos en antecedentes: En 1525 Henrique VIII de Inglaterra decide divorciarse de Catalina de Aragón, a primeira das súas seis mulleres. O asunto é que Catalina era prima do emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, tamén coñecido por Carlos I de España e V de Alemania; e a este non lle fixo demasiada gracia que se quixesen divorciar da súa prima... así que decidiu facer presión en Roma para que o papa denegase o divorcio... e o papa fíxolle caso. De aí xurdiu a ruptura de Inglaterra co Papado, que levaría, tralo reinado de Elizabeth I de Inglaterra (filla de Henrique VIII e da súa segunda muller, Ana Bolena) a que Inglaterra fose un país protestante.
E nisto que chegamos a que Elizabeth I morre (1603) e o seu herdeiro máis próximo é o seu primo James Stuart, rei de Escocia como James VI e que pasaría a ser rei de Inglaterra como James I (e que, gracias a isto, unificaría nunha soa cabeza as coronas de Inglaterra e Escocia).
Os súbditos católicos de James pensaban que o feito de que fose fillo de católica (Mary Stuart, reina de Escocia e decapitada pola súa prima, a reina Elizabeth I) faría que fose máis permisivo cos católicos, pero isto non foi así.
Así que unha grupo de católicos decidiu montar unha conspiración para matar ao rei e aos nobres protestantes, facendo estalar pólvora baixo a House of Lords en Westminster cando estivesen reunidos na inauguración do "ano parlamentar" (por así chamalo, aínda que de aquela o parlamento aínda non tiña reunións periódicas, senón que só se reunía para aprobar impostos). Porén, Guy Fawkes foi descuberto nos sotos de Westminster o día antes e a conspiración foi desbaratada.
Os conspiradores foron hanged, drawn and quartered, a pena reservada para os culpables de alta traición na lei inglesa.
Desde aquela, as noites do 5 de novembro os ingleses encenden fogatas e queiman bonecos que simbolizan a "Guy Fawkes" (algo polo estilo de cando nós queimamos entroidos.
Esta é unha festa moi importante na cultura inglesa, e podemos ver como está referenciada en V de Vendetta, por exemplo.
Leo en Microsiervos o anuncio da aparición comercial dunha aplicación (Jibbigo) para iPhone que permite a tradución voz-voz.
Ben, o primeiro que teño que dicir é que a tradución voz-voz é un dos obxectivos máis importantes a longo prazo da lingüística computacional, e un dos meus soños como lingüista en potencia. A tradución voz-voz é especialmente complicada porque está formada por tres procesos diferentes, os cales non teñen sido perfeccionados até o punto de non dar erros.
Os procesos son a análise de voz (ou conversión voz-texto) a tradución automática (Texto-Texto) e a síntese de voz (conversión texto-voz). Todos estes procesos, como xa dixen, aínda non están perfeccionados, dan erros, e teoricamente conque un só destes procesos dese un erro xa sería imposible levar a cabo a tradución voz-voz.
Porén desde Jibbigo nos ofrecen un video
no que podemos ver unha demostración da tradución voz-voz que ofrece esta aplicación. Unha aplicación que funciona sen recorrer á rede, é dicir, que se pode empregar offline, polo que o seu nivel de emprego de memoria é moi importante.
Vamos analizar a aplicación desde o punto de vista dos tres procesos:
Punto 1. Análise de voz ou conversión voz-texto.
Na teoria non debería ser o punto que máis erros dese, mais pode dalos.
Así, ao non atopar as características técnicas de Jibbigo non temos constancia dun punto importante, que é se Jibbigo necesita as características xerais da voz do usuario. Isto é importante, posto que simplemente sabendo a frecuencia media da voz dun individuo o sistema de análise vese facilitado nunha medida moi importante (aínda que pode seguir dando problemas). Polo video podemos inferir que o mesmo sistema é quen de recoñecer diferentes tipos de voz, xa que traduce tanto o input da usuaria que fala inglés como o input do que fala español.
Outro punto importante é o das variedades dun idioma. Para que o sistema sexa practicable sería interesante que fose quen de traducir diferentes variedades dun mesmo idioma, e parece que recoñece ben a variedade "chicana" do español con seseo etc.; mais, será quen de recoñecer as diferentes variedades do inglés? Isto tamén é importante, porque as diferentes variedades de inglés teñen diferentes calidades vocálicas para as mesmas palabras, polo que poderían dar lugar a equivocos (pensemos o típico exemplo da lonxitude das vogais que diferencia sheet e sh*t), e, polo tanto, facer imposible todo o proceso da tradución.
Por último, tamén debería comentar que aínda que até o de agora só me centrei no punto de vista da análise fonética, a análise de voz ou conversión voz>texto pode ter como sistemas subsidiarios un sistema gramátical ou unha base de datos estatística que permitisen decidir entre diferentes alternativas no caso de dúbida na análise fonética.
O ideal para que este proceso non dese erro e a aplicación tivese a máxima usabilidade sería que se combinasen os diferentes sistemas e sistemas subsidiarios mentados aquí. Hai que lembrar que calquera erro en calquera dos tres procesos de tradución farían imposible a tradución voz-voz.
2.Tradución automática
Desde o punto de vista da tradución automática, o sistema debería coller o output do primeiro proceso (texto no idioma orixinal) e traducilo, dando lugar a un texto no idioma a traducir.
Este é o sistema que máis erros causa, posto que a tradución automática, se ben moi desenvolvida, segue tendo millóns de posibles erros que poderían frustrar a tradución voz-voz. Non hai máis que ver a páxina web da Voz e a tradución automática Español>Galego para notar como é un proceso que está lonxe da optimización (distancia á optimización que medra exponencialmente conforme medra a distancia lingüística entre dous idiomas)
É por isto que son moi escéptico sobre a capacidade do programa. Calquera pequeno erro pode dar ao traste co sistema por completo, e desde logo non parece que un programa que funcione offline poida ser quen de non ter erros, xa que o mesmo tradutor de google é incapaz de traducir correctamente "tie-break", por exemplo.
Aínda así, cómpre analizar os sistemas de tradución automática que existen. Hai dous grupos de modelos principais. Os modelos de coñecemento gramatical, que constrúen sistemas de equivalencias gramaticais entre os idiomas, e os modelos baseados na estatística. O ideal sería combinar os dous de cara a levar a cabo un macrosistema. Porén, isto é algo que nin o propio sistema de google foi quen de facer sen erros.
3.Síntese de voz ou conversión texto-voz
Este proceso non debe dar problemas de incomprensión da tradución, é dicir, non faría saltar ningún erro, mais si pode ralentizar moito o sistema.
Por que? Porque hai dous sistemas principais de síntese. O primeiro é o dos difonemas, que son grabacións de dúas metades de realización dun fonema desde o punto de estabilidade do primeiro até o punto de estabilidade do segundo. É dicir, son grabacións de transicións entre fonemas. Por exemplo, en vaso teríamos os difonemas #-b, b-a, a-s, s-o, o-#. Este sistema ten a vantaxe de optimizar o uso de recursos, pero ten o inconveniente de reproducir mal os rasgos suprasegmentais, como a entonación.
O outro sistema é o sistema de palabras ou frases grabadas, que é quen de reproducir os rasgos suprasegmentais pero é moi pouco eficiente desde o punto de vista do uso dos recursos, xa que cada frase tería que ser grabada por separado.
Se vemos o video vemos que o sistema ha de ser o segundo. Non se nota artificialidade e si uns rasgos suprasegmentais moi naturais.
Síntese do explicado
O sistema, para ter a máxima usabilidade e dar os menores problemas tería que ser capaz de:
-recoñecer voces de diferentes usuarios -recoñecer diferentes variedades dunha mesma lingua -ter un sistema subsidiario que permitise decidir a forma dunha expresión no caso de dúbida na análise -ter un dobre sistema de tradución automática baseada en coñecementos gramaticais e na estatística, superior en potencia ao do google e virtualmente infalible. -ter un sistema de síntese de voz mediante uso de grabacións (porque o ten). -ter todos estes sistemas na memoria de forma que se poidan usar offline
Polo tanto este sistema tería que ser un monstruo de bastantes GB de memoria ocupada e un uso de procesador e demais intensísimo. Se ben parece que o iPhone sería capaz de soportalo, non sei até que punto isto compensa aos usuarios.
Así, creo, e é unha opinión, que é moi complicado que este sistema funcione ben fóra dos usos estereotipados amosados no video. Calquera erro, o máis mínimo, daría ao traste con todo o proceso, e, especialmente no proceso de tradución automática, os sistemas están lonxe, moi lonxe, da infalibilidade.
Polo tanto, se ben pode ser un paso, e non nego a súa utilidade para certos usos estereotipados, este tipo de sistemas estarían agora mesmo, na miña opinión e por facer un paralelismo, ao nivel dos libros de frases útiles ("Polaco en 100 frases" "o que necesitas para moverte por Turquía") con respecto á gramática real dunha lingua.
After this Preface he gave me a particular Account of the Struldbruggs among them. He said they commonly acted like Mortals, till about thirty Years old, after which by degrees they grew melancholy and dejected, encreasing in both till they came to four-score. This he learned from their own Confession; for otherwise there not being above two or three of that Species born in an Age, they were too few to form a general Observation by. When they came to four-score Years, which is reckoned the Extremity of living in this Country, they had not only all the Follies and Infirmities of other old Men, but many more which arose from the dreadful Prospect of never dying. They were not only Opinionative, Peevish, Covetous, Morose, Vain, Talkative, but uncapable of Friendship, and dead to all natural Affection, which never descended below their Grand-children. Envy and impotent Desires are their prevailing Passions. But those Objects against which their Envy principally directed, are the Vices of the younger sort, and the Deaths of the old. By reflecting on the former, they find themselves cut off from all possibility of Pleasure; and whenever they see a Funeral, they lament and repine that others have gone to a Harbour of Rest, to which they themselves never can hope to arrive. They have no Remembrance of anything but what they learned and observed in their Youth and middle Age, and even that is very imperfect. And for the Truth or Particulars of any Fact, it is safer to depend on common Traditions than upon their best Recollections. The least miserable among them appear to be those who turn to Dotage, and entirely lose their Memories; these meet with more Pity and Assistance, because they want many bad Qualities which abound in others.
If a Struldbrugg happen to marry one of his own kind, the Marriage is dissolved of course by the Courtesy of the Kingdom, as soon as the younger of the two come to be four-score. For the Law thinks it a reasonable Indulgence, that those who are condemned without any Fault of their own to a perpetual Continuance in the World, should not have their Misery doubled by the Load of a Wife.
As soon as they have compleated the Term of eighty Years, they are look'd on as dead in Law; their Heirs immediately succeed to their Estates, only a small Pittance is reserved for their Support, and the poor ones are maintained at the publick Charge. After that Period they are held incapable of any Employment of Trust or Profit, they cannot purchase Lands or take Leases, neither are they allowed to be Witnesses in any Cause, either Civil or Criminal, not even for the Decision of Meers and Bounds.
At Ninety they lose their Teeth and Hair, they have at that age no Distinction of Taste, but eat and drink whatever they can get, without Relish or Appetite. The Diseases they were subject to still continuing without encreasing or diminishing. In talking they forgot the common Appellation of Things, and the Names of Persons, even of those who are their nearest Friends and Relations. For the same Reason they never can amuse themselves with reading, because their Memory will not serve to carry them from the beginning of a Sentence to the end; and by this Defect they are deprived of the only entertainment whereof they might otherwise be capable.
The Language of this Country being always upon the Flux, the Struldbruggs of one Age do not understand those of another, neither are they able after two hundred Years to hold any Conversation (farther than by a few general Words) with their Neighbours the Mortals; and thus they lye under the Disadvantage of living like Foreigners in their own Country.
This was the Account given me of the Struldbruggs, as near as I can remember. I afterwards saw five or six of different Ages, the youngest not above two hundred Years old, who were brought me at several Times by some of my Friends; but although they were told that I was a great Traveller, and had seen all the World, they had not the least Curiosity to ask me a Question; only desired I would give them Slumskudask, or a Token of Remembrance, which is a modest way of begging, to avoid the Law that strictly forbids it, because they are provided for by the Publick, although indeed with a very scanty Allowance.
They are despised and hated by all sort of People; when one of them is born, it is reckoned ominous, and their Birth is recorded very particularly; so that you may know their Age by consulting the Registry, which however hath not been kept above a thousand Years past, or at least hath been destroyed by Time or publick Disturbances. But the usual way of computing how old they are is by asking them what Kings or great Persons they can remember, and then consulting History, for infallibly the last Prince, in their Mind, did not begin his Reign after they were four-score Years old.
They were the most mortifying Sight I ever beheld, and the Women more horrible than the Men. Besides the usual Deformities in extreme old age, they acquired an additional Ghastliness in Proportion to their Number of Years, which is not to be described, and among half a Dozen I soon distinguished which was the eldest, although there were not above a Century or two between them.
The Reader will easily believe, that from what I had heard and seen, my keen Appetite for Perpetuity of Life was much abated. I grew heartily ashamed of the pleasing Visions I had formed, and thought no Tyrant could invent a Death into which I would not run with Pleasure from such a Life. The King heard of all that had passed between me and my Friends upon this Occasion, and rallied me very pleasantly, wishing I would send a couple of Struldbruggs to my own Country, to arm our People against the Fear of Death; but this it seems is forbidden by the fundamental Laws of the Kingdom, or else I should have been well content with the Trouble and Expense of transporting them.
I could not but agree that the Laws of this Kingdom relating to the Struldbruggs, were founded upon the strongest Reasons, and such as any other Country would be under the Necessity of enacting in the like Circumstances. Otherwise, as Avarice is the necessary Consequent of old Age, those Immortals would in Time become Proprietors of the whole Nation, and engross the Civil Power, which, for want of Abilities to manage, must End in the Ruin of the Publick.
Extracto do capítulo X do Libro III dos Gulliver's Travels, de Jonathan Swift.